Gent › Over de stad
Dit is Gent
Gent is een universiteitsstad in Vlaanderen, het Nederlandstalige noorden van België, waar de Leie in de Schelde stroomt. In de middeleeuwen maakte de lakenhandel het tot een van de grootste steden ten noorden van de Alpen, en de gildehuizen aan de Graslei, het Gravensteen en de torens van de Sint-Niklaaskerk, het Belfort en de Sint-Baafskathedraal tonen nog hoe rijk het was. Sint-Baafs bewaart het Lam Gods van de gebroeders Van Eyck, en sinds 2017 rijden er geen auto’s meer door het middeleeuwse centrum.
Photo: Michielverbeek, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
Gent in één oogopslag
- Land
- België
- Regio
- Vlaanderen
- Provincie
- Oost-Vlaanderen, waarvan het de hoofdstad is
- Inwoners
- Ongeveer 265.000 inwoners (stad)
- Gesticht
- 7e eeuw, rond de abdijen van Sint-Baafs en Sint-Pieters
- Rivieren
- De Schelde en de Leie, die in de stad samenkomen
- Taal
- Nederlands
- Plaatselijke namen
- Gent (Nederlands), Gand (Frans)
- UNESCO-werelderfgoed
- Het Belfort (1999), als een van de belforten van België en Frankrijk, en twee begijnhoven (1998)
Bekend om
- Het Lam Gods, de Aanbidding van het Lam Gods van Hubert en Jan van Eyck, in de Sint-Baafskathedraal
- Drie middeleeuwse torens op een rij en de gildehuizen van de Graslei, gezien vanaf de Sint-Michielsbrug
- Het Gravensteen, de stenen burcht van de graven van Vlaanderen, midden in de stad
- De Gentse Feesten, elke juli tien dagen muziek en straattheater, en cuberdons, de paarse neuzekes
De stad
Gent ontstond waar de Leie en de Schelde samenkomen, en het water bepaalt nog altijd het stadsbeeld: rivieren en grachten kronkelen door de oude stad, en de middeleeuwse haven aan de Leie, tussen de Graslei en de Korenlei, is het bekendste uitzicht van de stad. Anders dan Brugge is Gent nooit in slaap gevallen. De katoenfabrieken maakten er in de 19e eeuw een industriestad van, en tegenwoordig vult de universiteit de straten met studenten.
Instant Gent beslaat de stad binnen de R40; het hart is het middeleeuwse centrum rond de oude haven. Ten oosten van de Leie staan de Sint-Niklaaskerk, het Belfort en de Sint-Baafskathedraal op een rij, en de Veldstraat leidt van de Korenmarkt naar het zuiden naar de winkels. Ten noorden van de rivier bewaakt het Gravensteen de smalle steegjes van het Patershol, en een paar straten verder oostwaarts ligt de Vrijdagmarkt, eeuwenlang het plein waar de Gentenaars samenkwamen om tegen hun heersers in opstand te komen.
Waar het ligt
Gent ligt in het noordwesten van België, in het Vlaams Gewest, en is de hoofdstad van de provincie Oost-Vlaanderen. Het ligt ongeveer 55 kilometer ten noordwesten van Brussel en 50 kilometer ten zuidwesten van Antwerpen, op vlak land waar de Leie in de Schelde uitkomt.
Een kanaal loopt van Gent naar het noorden naar Terneuzen aan de Westerschelde, in Nederland, zodat zeeschepen de haven van de stad kunnen bereiken; sinds 2018 maakt die haven deel uit van North Sea Port, dat Gent deelt met de Nederlandse havens van Zeeland. Het klimaat van Gent is zacht en vochtig, zoals in de rest van Vlaanderen: koele zomers, zachte winters en regen in elk seizoen.
Plekken en bezienswaardigheden
Graslei en KorenleiDe middeleeuwse haven van Gent, aan beide oevers van de Leie. Schippers losten hier graan en de gilden bouwden hun huizen langs de kade. Het Koornstapelhuis, het grijze romaanse graanpakhuis van rond 1200, is een van de oudste huizen van de stad.
Sint-MichielsbrugGebouwd aan het begin van de 20e eeuw, net voor de Wereldtentoonstelling van 1913. Kijk naar het oosten en je ziet de drie torens van Gent op een rij: Sint-Niklaas, het Belfort en Sint-Baafs. Achter je staat de Sint-Michielskerk, waarvan de toren nooit af raakte.
Sint-NiklaaskerkDe kerk van de kooplieden, uit de 13e eeuw, in blauwgrijze Doornikse steen: Scheldegotiek. De toren staat midden op het dak en diende ook als uitkijk, lang voor het Belfort er stond. Nu zijn er ook concerten en tentoonstellingen.
StadhuisEen stadhuis in twee stijlen: weelderige laatgotiek aan de Hoogpoort, sobere renaissance aan de Botermarkt. Geldgebrek en de godsdienstoorlogen legden de bouw telkens stil. De Pacificatie van Gent, een vrede tussen de provincies van de Nederlanden, werd hier in 1576 getekend.
VrijdagmarktHet plein van markten, feesten en opstanden, waar de graven van Vlaanderen werden ingehuldigd. In het midden wijst Jacob van Artevelde, de brouwer die Gent in 1338 leidde, de weg. Aan de overkant staat Ons Huis, het grote huis van de socialistische arbeidersbeweging.
Groot VleeshuisDe overdekte vleeshal van de beenhouwers, gebouwd van 1406 tot 1419. Onder de indrukwekkende houten kap hangen nog altijd hammen te drogen. Nu kun je er Oost-Vlaamse streekproducten kopen en proeven.
Het centrum op een kaart
De straten, pleinen en waterwegen waar elke bezoeker van Gent terechtkomt. Wijs er een aan om hem op de kaart te vinden.
-
1
Graslei straat
De kade aan de oostoever van de oude haven, omzoomd met de gildehuizen van de middeleeuwse kooplieden en schippers.
-
2
Korenlei straat
De kade tegenover de Graslei, met koopmanshuizen uit de 16e tot 18e eeuw.
-
3
De Leie Leie waterweg
De rivier die door de oude stad stroomt om de Schelde te ontmoeten. Haar stuk tussen de bruggen was de middeleeuwse haven van Gent; tegenwoordig vertrekken rondvaartboten van haar kaden.
-
4
St Michael’s Bridge Sint-Michielsbrug brug
De stenen brug over de Leie vanwaar je de Graslei, de Korenlei en de drie torens van de oude stad op een rij ziet.
-
5
Korenmarkt plein
De oude graanmarkt, een lang plein aan de voet van de Sint-Niklaaskerk, waar de trams langsrijden en de Veldstraat begint.
-
6
Emile Braunplein plein
Het open plein tussen de Sint-Niklaaskerk en het Belfort, met het houten en glazen stadspaviljoen, de Stadshal.
-
7
Sint-Baafsplein plein
Het plein voor de Sint-Baafskathedraal, met het Nederlandstalig theater (NTGent) ertegenover.
-
8
Botermarkt plein
De oude botermarkt, met tegenover zich de renaissancegevel van het stadhuis; de gotische zijde kijkt uit op de Hoogpoort.
-
9
Werregarenstraat straat
Een smal steegje waar graffiti is toegestaan, steeds opnieuw overschilderd.
-
10
Vrijdagmarkt plein
Het grote plein van de vrijdagmarkt, eeuwenlang de plaats van bijeenkomsten en opstanden, met een standbeeld van Jacob van Artevelde.
-
11
Kraanlei straat
Een kade langs de Leie met oude huizen met trapgevels, genoemd naar de kraan die hier vroeger de boten loste.
-
12
Patershol wijk
Een doolhof van middeleeuwse steegjes achter de Kraanlei, ooit een arme ambachtswijk, nu vol restaurants.
-
13
Groentenmarkt plein
De oude groentenmarkt naast het lange dak van het Groot Vleeshuis, de middeleeuwse vleeshal.
-
14
Sint-Veerleplein plein
Het plein voor het Gravensteen, ooit de plaats van de openbare terechtstellingen van de stad.
-
15
Veldstraat straat
De belangrijkste winkelstraat van Gent, die van de Korenmarkt naar het zuiden loopt, vrij van auto’s.
Geschiedenis
Abdijen en graven
Rond 630 stichtte de missionaris Sint-Amandus twee abdijen waar de Leie de Schelde ontmoet: Sint-Baafs en, op de Blandijnberg, Sint-Pieters. Daartussen groeide een handelsstad, wier naam waarschijnlijk afkomstig is van een Keltisch woord voor een samenvloeiing van rivieren. In 879 sloeg een Vikingleger zijn winterkamp op bij de Sint-Baafsabdij.
De graven van Vlaanderen bouwden een kasteel aan de Leie om de stad te beschermen, en in 1180 herbouwde graaf Filips van de Elzas het in steen als het Gravensteen. Gent werd rijk van lakenweverij, geweven uit Engelse wol, en in 1300 was het een van de grootste steden ten noorden van de Alpen. De kooplieden bouwden hun gildehuizen langs de haven op de Graslei en de stad liet het Belfort verrijzen als toren van haar vrijheid.
Rebellen en een keizer
De wevers en kooplieden van Gent trotseerden vaak hun graven en de koningen van Frankrijk. In 1338 nam Jacob van Artevelde het bestuur van de stad over en koos in de Honderdjarige Oorlog de kant van Engeland, zodat de Engelse wol bleef komen. In 1432 voltooiden Hubert en Jan van Eyck het Gentse Altaarstuk voor de Sint-Janskerk, nu de Sint-Baafskathedraal.
Karel V, die over de helft van Europa zou heersen, werd in 1500 geboren in het Gentse Prinsenhof. Toen zijn geboortestad weigerde zijn belastingen te betalen en in opstand kwam, keerde hij in 1540 terug, nam haar privileges af en liet haar voornaamste burgers blootsvoets, met een strop om de hals, om genade smeken; de Gentenaars noemen zichzelf nog steeds stroppendragers. In 1576 verenigde de Pacificatie van Gent de Nederlanden kortstondig tegen de Spaanse troepen van zijn zoon Filips II.
Manchester van het vasteland
Rond 1800 smokkelde Lieven Bauwens een spinmachine uit Engeland en begon in Gent met het machinaal spinnen. Katoen- en vlasfabrieken volgden, en de stad werd de meest geïndustrialiseerde van België, het ‘Manchester van het vasteland’, met overvolle arbeiderswijken en een sterke socialistische beweging. In 1814 ondertekenden Britse en Amerikaanse diplomaten hier het Verdrag van Gent om de oorlog van 1812 te beëindigen, en in 1817 stichtte koning Willem I de universiteit.
Gent hield in 1913 een wereldtentoonstelling, en in 1930 werd zijn universiteit de eerste van België die in het Nederlands doceerde. Toen de textielfabrieken in de 20e eeuw sloten, namen de haven, een staalfabriek en een autofabriek hun plaats in. Het oude centrum, lang grijs van het roet, werd schoongemaakt en gerestaureerd, en in 2017 sloot de stad het voor doorgaand verkeer.
Gent vandaag
Gent is na Antwerpen de tweede stad van Vlaanderen. De haven, de staalfabriek en de autofabriek bieden nog duizenden mensen werk, maar de universiteit met haar tienduizenden studenten bepaalt de toon van de stad. Het stadsbestuur heeft de auto’s uit het centrum geduwd en de fietsen erin gebracht, en in 2009 werd Gent een van de eerste steden die een veggiedag invoerde.
Elke juli vullen de Gentse Feesten tien dagen lang de pleinen van de oude stad met gratis concerten en straattheater. De Gentenaars eten waterzooi, een romige stoofpot van kip of vis, en kopen neuzekes, de paarse ‘neuzen’ van frambozensiroop, bij karretjes op de Groentenmarkt.
Lees verder
- Visit Gent De officiële toeristeninformatie van de stad
- Stad Gent Het stadsbestuur
- Belforten van België en Frankrijk op UNESCO De werelderfgoedstatus die het Gentse Belfort omvat
- Vlaamse begijnhoven op UNESCO De werelderfgoedstatus die de twee Gentse begijnhoven omvat
- Gent op Wikipedia Het encyclopedie-artikel