Gent › Plekken en bezienswaardigheden
Groot Vleeshuis
De overdekte vleeshal van de beenhouwers, gebouwd van 1406 tot 1419. Onder de indrukwekkende houten kap hangen nog altijd hammen te drogen. Nu kun je er Oost-Vlaamse streekproducten kopen en proeven.
Photo: Vandevorst, Kris, CC BY 4.0, via Wikimedia Commons
Het Groot Vleeshuis is een lange, lage hal van grijze natuursteen aan de Leie, met trapgevels aan beide uiteinden en een rij kleine dakkapellen. Van buiten ziet het er bescheiden uit, maar eenmaal binnen kijk je recht omhoog: het houten dak, een vernuftig web van 15e-eeuwse eikenbalken, overspant de hele hal zonder één pijler in het midden. Het is een van de mooiste middeleeuwse houtconstructies van het land.
Onder die balken hangen nog tientallen Gentse hammen te drogen, zoals de slagers eeuwen geleden deden. Tegenwoordig is de hal een etalage voor streekproducten uit Oost-Vlaanderen. Je kunt proeven en kopen: Gentse mosterd, neuzekes (Gentse paarse kegelvormige snoepjes), streekkazen, jenever, bier en natuurlijk ham. Er is ook een café waar je een streekgerecht kunt eten.
Kijk buiten naar de huisjes die tegen de muur leunen op de Groentenmarkt: de penshuisjes. Daar werden de goedkopere ingewanden en pensen verkocht, die niet in de hal zelf mochten. Achterin de hal is een kleine kapel waar de slagers hun mis hadden. Bezoek het in 3D ›
Geschiedenis
In de middeleeuwen kon vlees in Gent niet zomaar overal worden verkocht. Het ambacht van de slagers had het monopolie, en al het verse vlees moest worden aangeboden in deze ene overdekte hal, onder toezicht van de stad. Zo kon de stad controleren of het vlees vers was en de juiste belastingen werden betaald. Het Groot Vleeshuis werd tussen 1406 en 1419 gebouwd, op de plaats van een oudere vleeshal.
Het slagersambacht was een van de rijkste en machtigste van de stad, en het lidmaatschap ging van vader op zoon. Eeuwenlang kwamen de Gentenaars hier hun vlees kopen. De penshuisjes werden later tegen de muur gebouwd voor de verkoop van ingewanden en worst, die de slagers niet in de hal wilden.
Toen de gilden eind 18e eeuw verdwenen, verloor de hal haar functie. Ze werd onder meer als pakhuis gebruikt en raakte in verval. Na een grondige restauratie kreeg ze begin 21e eeuw een nieuwe rol als ontmoetingsplaats voor goed Oost-Vlaams eten, en zo hangen de hammen er weer als vroeger.
Als je het wilt zien
Het Groot Vleeshuis staat aan de Groentenmarkt, tussen de Korenmarkt en het Gravensteen, aan de Leie. Het is gratis te bezoeken tijdens de openingsuren van de winkel en het café, meestal van dinsdag tot zondag. Spring even binnen om naar het dak te kijken, of neem de tijd om te proeven en te lunchen.
Het is de ideale plek om een eetbaar souvenir van Gent mee naar huis te nemen. Vanaf de overkant van de Leie heb je het beste uitzicht op de lange voorgevel van de hal.
Meer in Gent
Sint-BaafskathedraalGebouwd van de 13e tot de 16e eeuw, met een toren van 89 m. Binnen hangt de Aanbidding van het Lam Gods (1432) van de gebroeders Van Eyck, een van de beroemdste en meest gestolen schilderijen ter wereld. Het paneel van de Rechtvaardige Rechters, gestolen in 1934, is nooit teruggevonden.
BelfortDe stadstoren van 91 m, begonnen in 1313. Gent bewaarde hier zijn privilegies, en wachters keken uit naar brand en vijanden. Bovenop houdt een vergulde draak de wacht. Samen met de Lakenhalle ernaast staat het op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.
GravensteenDe burcht van de graven van Vlaanderen, in 1180 gebouwd door Filips van de Elzas. Later was het een rechtbank, een gevangenis en zelfs een katoenspinnerij, en rond 1900 kreeg het zijn kantelen terug. In 1949 bezetten studenten het, uit protest tegen de stijgende bierprijs.
Graslei en KorenleiDe middeleeuwse haven van Gent, aan beide oevers van de Leie. Schippers losten hier graan en de gilden bouwden hun huizen langs de kade. Het Koornstapelhuis, het grijze romaanse graanpakhuis van rond 1200, is een van de oudste huizen van de stad.
Sint-MichielsbrugGebouwd aan het begin van de 20e eeuw, net voor de Wereldtentoonstelling van 1913. Kijk naar het oosten en je ziet de drie torens van Gent op een rij: Sint-Niklaas, het Belfort en Sint-Baafs. Achter je staat de Sint-Michielskerk, waarvan de toren nooit af raakte.
Sint-NiklaaskerkDe kerk van de kooplieden, uit de 13e eeuw, in blauwgrijze Doornikse steen: Scheldegotiek. De toren staat midden op het dak en diende ook als uitkijk, lang voor het Belfort er stond. Nu zijn er ook concerten en tentoonstellingen.
StadhuisEen stadhuis in twee stijlen: weelderige laatgotiek aan de Hoogpoort, sobere renaissance aan de Botermarkt. Geldgebrek en de godsdienstoorlogen legden de bouw telkens stil. De Pacificatie van Gent, een vrede tussen de provincies van de Nederlanden, werd hier in 1576 getekend.
VrijdagmarktHet plein van markten, feesten en opstanden, waar de graven van Vlaanderen werden ingehuldigd. In het midden wijst Jacob van Artevelde, de brouwer die Gent in 1338 leidde, de weg. Aan de overkant staat Ons Huis, het grote huis van de socialistische arbeidersbeweging.
GraffitistraatHet Werregarenstraatje: sinds de jaren negentig mag hier iedereen legaal spuiten. De muren krijgen bijna elke week een verse laag verf, zodat geen bezoek op het vorige lijkt.
KouterGents deftigste plein, ooit een veld en een plaats voor optochten en schuttersfeesten. Sinds de 18e eeuw is hier elke zondag een bloemenmarkt, met een fanfare in de muziekkoepel. Het blauwe kioskje schenkt er een drankje bij.
VooruitDe feestzaal van de socialistische coöperatie Vooruit, geopend in 1914: arbeiders kwamen hier dansen, voor theater en concerten, en om te eten in het café. Kunstenaars redden het in de jaren tachtig van verval. Tegenwoordig is het het kunstencentrum VIERNULVIER.
Sint-PietersabdijDe abdij op de Blandijnberg werd in de 7e eeuw gesticht, volgens het verhaal door Sint-Amandus, en groeide uit tot een van de rijkste van Vlaanderen. De barokke kerk met koepel (1629-1720) is van Pieter Huyssens. De Fransen hieven de abdij in 1796 op; nu is ze een tentoonstellingshal, met achter haar muren een abdijtuin met wijnranken en ruïnes.
Gent ZuidTot 1928 stond hier het Zuidstation, Gents eerste treinstation. Tegenwoordig is het het knooppunt van De Lijn: de meeste stadsbussen beginnen en eindigen hier, en de trams komen er langs op weg naar het centrum en Sint-Pieters.
BlaarmeersenGents sport- en recreatiepark, bij de Watersportbaan. Op hete dagen zit het strand aan de zwemvijver vol, en joggers lopen hun rondjes rond de 2,3 km lange roeibaan. Er zijn ook een camping, een atletiekpiste en beachvolleybal.
MammelokkerKijk boven de deur van dit huisje tegen de Lakenhalle: een jonge vrouw die een oude man de borst geeft. Het is de Romeinse legende van Pero, die haar vader Cimon zoogde toen hij in de gevangenis werd uitgehongerd. Toen dat uitkwam, werd hij vrijgelaten. De cipiers van de stadsgevangenis, die van 1742 tot 1902 in de kelders van de Lakenhalle zat, woonden hier. Mammelokker is Gents dialect voor borstzuiger. Het reliëf dateert van 1741, in 1962 opnieuw gehouwen door Jan Anteunis.
Karel SabbebergGents enige berg, zo’n 30 meter hoog en door mensenhand gemaakt. Tot 2003 skiede Gent hier op borstelmatten. In 2019 werd hij genoemd naar de ultraloper Karel Sabbe, die er duizenden keren op en af liep tijdens zijn training. Sinds 2009 kijkt een uitkijktoren bovenop uit over de stad.
NeuzekesPaarse kegelvormige snoepjes met een vloeibaar frambozenhart, verkocht vanaf karretjes op de Groentenmarkt.
De tramsDe witte en gele trams van De Lijn, die met hun bel door de smalle straten van de oude stad rinkelen.
De Gentse FeestenTien dagen elke juli waarin de hele oude stad een van de grootste straatfestivals van Europa wordt.
De fietsstadSinds 2017 kunnen auto’s niet meer dwars door het centrum rijden, en hebben fietsen de straten overgenomen.