Dit is Antwerpen

Geschiedenis

Een burcht aan de Schelde

Volgens de legende liet een reus, Druon Antigoon, elke schipper op de Schelde tol betalen en hakte hij de hand af van wie weigerde, tot de Romeinse soldaat Silvius Brabo de hand van de reus zelf afhakte en in de rivier gooide; hand werpen zou Antwerpen zijn naam hebben gegeven. Historici denken dat de naam eerder van aanwerp komt, een door de rivier opgeworpen stuk land.

Er stond al in de 9e eeuw een nederzetting op de rivierbocht, en de Vikingen plunderden haar in 836. Een burcht, waarvan Het Steen nog rest, bewaakte de rivier, en de stad groeide uit tot een markt van het hertogdom Brabant. In 1352 begonnen de Antwerpenaren aan de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal, waar bijna 170 jaar over werd gedaan.

De gouden eeuw

Toen het Zwin verzandde en Brugge zijn verbinding met de zee verloor, verhuisden de buitenlandse kooplieden naar Antwerpen. Halverwege de 16e eeuw was het de handelshoofdstad van Noord-Europa, waar Portugese specerijen, Engels laken en Duits zilver van eigenaar wisselden, en het telde zo’n 100.000 inwoners. De stad opende in 1531 een speciaal gebouwde beurs, bouwde in de jaren 1560 haar renaissancestadhuis, en Christoffel Plantijn dreef hier een van de grootste drukkerijen van Europa.

De godsdienstoorlogen maakten er een einde aan. In 1576 plunderden onbetaalde Spaanse soldaten de stad en vermoordden duizenden mensen in de Spaanse Furie, en in 1585 nam de Spaanse generaal Alexander Farnese Antwerpen in na een lang beleg. Protestanten moesten vertrekken, velen naar Amsterdam, en de Nederlanders sloten de Schelde voor de scheepvaart. De stad bleef toch bloeien als kunstcentrum: Rubens keerde in 1608 uit Italië terug en dreef hier zijn grote atelier, terwijl Anthonie van Dyck en Jacob Jordaens in dezelfde stad werkten.

De haven gaat weer open

De Fransen heropenden de Schelde in 1795, en Napoleon liet nieuwe dokken bouwen om van Antwerpen een marinebasis tegen Groot-Brittannië te maken. In 1863 kocht België de tol af die de Nederlanders op de rivier hieven, en de haven begon weer te groeien. De stad was gastheer van wereldtentoonstellingen in 1885, 1894 en 1930, opende in 1905 haar Centraal Station en hield in 1920 de Olympische Spelen.

In de Tweede Wereldoorlog namen Britse troepen in september 1944 de haven onbeschadigd in, en de Duitsers troffen Antwerpen daarna met meer V-2-raketten dan enige andere stad. Na de oorlog breidde de haven zich uit naar het noorden, richting Nederland, en werd de op een na grootste van Europa. In de jaren tachtig zetten zes jonge ontwerpers van de Koninklijke Academie, de Antwerp Six, de stad op de kaart van de wereldmode.

Antwerpen vandaag

Antwerpen leeft van zijn haven, de chemische fabrieken langs de Schelde, de diamanthandel rond het Centraal Station en zijn winkels en modehuizen. De inwoners spreken hun eigen krachtige dialect en zijn trots op hun stad, die ze eenvoudig ’t Stad noemen.

De oude dokken ten noorden van het centrum, het Eilandje, zijn veranderd in een wijk van appartementen en musea rond het MAS, het Museum aan de Stroom, geopend in 2011. Het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten heropende in 2022 na een lange restauratie, en het Centraal Station, een kathedraal van ijzer en steen, wordt vaak een van de mooiste ter wereld genoemd.