Parijs › Over de stad
Dit is Parijs
Parijs is de hoofdstad van Frankrijk en, met zijn voorsteden, de grootste stad van de Europese Unie. Het groeide van een klein eiland in de Seine uit tot de zetel van de Franse koningen, het toneel van de Revolutie en de stad die baron Haussmann in de 19e eeuw herbouwde met brede boulevards. Vandaag komen mensen er voor de musea, de kathedraal en de cafés, en voor het uitzicht langs de rivier.
Photo: David McSpadden (Flickr), CC BY 2.0, via Wikimedia Commons
Parijs in één oogopslag
- Land
- Frankrijk
- Regio
- Île-de-France
- Inwoners
- Ongeveer 2,1 miljoen inwoners (stad), meer dan 12 miljoen (stedelijk gebied)
- Gesticht
- Als de Romeinse stad Lutetia, in de 1e eeuw v.Chr.
- Rivier
- De Seine
- Taal
- Frans
- Bijnaam
- De Lichtstad (la Ville Lumière)
- UNESCO-werelderfgoed
- De oevers van de Seine, sinds 1991
Bekend om
- De Notre-Dame, het Louvre en de Eiffeltoren
- De Seine met haar stenen bruggen en de groene kisten van de boekenverkopers langs de kades
- De boulevards van Haussmann, met gebouwen van lichte steen en grijze zinken daken
- Cafés met hun terrassen op de stoep, bakkerijen, croissants en het stokbrood
De stad
Parijs ligt aan de Seine in het noorden van Frankrijk, in een breed, laag bekken dat de Fransen het Bassin parisien noemen. Binnen de ringweg, de Boulevard Périphérique, is de stad klein, ongeveer 105 vierkante kilometer, en dicht bebouwd: bijna elke straat wordt omzoomd door appartementsgebouwen van zes of zeven verdiepingen, met winkels en cafés op de begane grond.
Instant Paris brengt je door het oudste deel van de stad. Het Île de la Cité, het eiland waar Parijs begon, draagt Notre-Dame aan de oostkant, de Sainte-Chapelle en het Palais de Justice in het midden en de Pont Neuf aan de westpunt. Op de rechteroever loopt de Rue de Rivoli langs het Louvre en het Hôtel de Ville, en het Centre Pompidou verrijst een paar straten verder naar het noorden; op de linkeroever beginnen de steegjes van het Quartier Latin achter de Place Saint-Michel.
Waar het ligt
Parijs is de hoofdstad van de regio Île-de-France, waar bijna een vijfde van de Fransen woont. De Seine komt uit het zuidoosten, splitst zich in het centrum rond twee eilanden, het Île de la Cité en het Île Saint-Louis, en verlaat de stad naar het zuidwesten op weg naar het Kanaal bij Le Havre. Parijzenaars spreken van de rechteroever ten noorden van de rivier en de linkeroever ten zuiden ervan.
De stad is verdeeld in twintig districten, de arrondissementen, genummerd in een spiraal die bij het Louvre begint en met de wijzers van de klok mee naar buiten draait. Montmartre in het noorden is de hoogste heuvel. Parijs heeft een zacht zeeklimaat, met koele winters, warme zomers en regen verspreid over het hele jaar.
Plekken en bezienswaardigheden
LouvreEen koninklijk paleis dat het meest bezochte museum ter wereld werd, met de glazen piramide op de binnenplaats.
Pont NeufDe “nieuwe brug”, die in feite de oudste nog bestaande brug over de Seine in Parijs is.
Hôtel de VilleHet stadhuis van Parijs, op deze plek sinds 1357 en herbouwd nadat de Commune het in 1871 in brand stak.
ConciergerieEen middeleeuws koninklijk paleis op het eiland, later de gevangenis waar Marie-Antoinette op de guillotine wachtte.
Tour Saint-JacquesEen eenzame gotische klokkentoren, het enige wat overblijft van een kerk op de pelgrimsroute naar Santiago.
Centre PompidouHet museum voor moderne kunst met zijn buizen, leidingen en roltrappen aan de buitenkant, geopend in 1977.
Het centrum op een kaart
De straten, pleinen en waterwegen waar elke bezoeker van Parijs terechtkomt. Wijs er een aan om hem op de kaart te vinden.
-
1
De Seine La Seine waterweg
De rivier van Parijs, tussen stenen kades waar de boekverkopers, de bouquinistes, hun groene kisten hebben. De oevers door het centrum zijn werelderfgoed.
-
2
Île de la Cité wijk
Het eiland in de Seine waar Parijs begon, met Notre-Dame, de Sainte-Chapelle en het gerechtsgebouw.
-
3
Pont Neuf brug
Ondanks de naam is de ‘nieuwe brug’ de oudste brug van Parijs, voltooid in 1607 over de westpunt van het eiland.
-
4
Place Dauphine plein
Een rustige driehoek van huizen en kastanjebomen achter de Pont Neuf, aangelegd door Hendrik IV in 1607.
-
5
Parvis Notre-Dame plein
Het open plein voor de kathedraal, waar een bronzen ster in de bestrating het punt markeert van waaruit Franse wegen hun afstand tot Parijs meten.
-
6
Boulevard du Palais straat
De straat over het eiland langs het Palais de Justice, op wiens binnenplaats de Sainte-Chapelle verscholen ligt.
-
7
Place du Châtelet plein
Een plein aan het eind van de Pont au Change, met een fontein en twee theaters tegenover elkaar, en de gotische Tour Saint-Jacques een paar stappen verderop.
-
8
Place de l’Hôtel de Ville plein
Het plein voor het stadhuis, tot 1803 de Place de Grève genoemd en eeuwenlang de executieplaats van de stad.
-
9
Rue de Rivoli straat
De lange, rechte straat van de rechteroever, begonnen onder Napoleon, met arcades langs het Louvre en de Tuilerieëntuin.
-
10
Pont des Arts brug
De metalen voetgangersbrug van het Louvre naar het Institut de France, met uitzicht langs de rivier tot de punt van het eiland.
-
11
Boulevard de Sébastopol straat
Een van Haussmanns eerste boulevards, in de jaren 1850 kaarsrecht naar het noorden aangelegd vanaf het Châtelet.
-
12
Place Georges-Pompidou plein
Het hellende plein voor het Centre Pompidou, met zijn buizen en roltrappen aan de buitenkant.
-
13
Place Saint-Michel plein
Het plein aan de voet van de Boulevard Saint-Michel, met een fontein van de aartsengel die de duivel bevecht, waar het Quartier Latin begint.
-
14
Rue de la Huchette straat
Een smal middeleeuws steegje in het Quartier Latin, vol Griekse restaurants, met een klein theater dat sinds 1957 Ionesco’s De kale zangeres speelt.
Geschiedenis
Lutetia en de eerste koningen
Een Keltische stam, de Parisii, woonde op de eilanden en oevers van de Seine toen de legioenen van Julius Caesar de streek in 52 v.Chr. veroverden. De Romeinen bouwden de stad Lutetia op de linkeroever, met een forum, baden en een arena die nog steeds bestaat, de Arènes de Lutèce. In de 4e eeuw had de stad de naam van haar stam aangenomen, Parijs, en rond 508 maakte Clovis, koning van de Franken, haar tot zijn hoofdstad.
In 987 werd Hugo Capet koning, en zijn nakomelingen maakten Parijs voorgoed de hoofdstad van Frankrijk. Filips II August liet de stad rond 1200 ommuren en bouwde een vesting op de rechteroever, het eerste Louvre. Bisschop Maurice de Sully begon in 1163 aan Notre-Dame, en Lodewijk IX liet de Sainte-Chapelle bouwen om de Doornenkroon te bewaren. Op de linkeroever vormden leraren en studenten een van de eerste universiteiten van Europa.
Koningen en revoluties
Hendrik IV voltooide in 1607 de Pont Neuf, de eerste brug van Parijs zonder huizen erop, en legde erachter de Place Dauphine aan. Lodewijk XIV breidde het Louvre uit maar verhuisde zijn hof in 1682 naar Versailles, en de koningen woonden de eerstvolgende honderd jaar buiten Parijs.
Op 14 juli 1789 bestormde een menigte de Bastille, een koninklijke gevangenis, en begon de Franse Revolutie. De revolutionairen lieten Lodewijk XVI in 1793 executeren op wat nu de Place de la Concorde is. Napoleon kroonde zichzelf in 1804 tot keizer in Notre-Dame en begon aan de arcades van de Rue de Rivoli. In de decennia daarna kwamen de Parijzenaars in 1830 en 1848 opnieuw in opstand tegen hun heersers.
De moderne hoofdstad
Vanaf 1853 braken Napoleon III en zijn prefect, baron Haussmann, een groot deel van de overvolle middeleeuwse stad af. Hun arbeiders legden lange, rechte boulevards aan, zoals de Boulevard de Sébastopol, bouwden riolen, parken en stations en omzoomden de nieuwe straten met de stenen gebouwen die Parijs nog steeds zijn aanzien geven. Op het Île de la Cité ruimden ze de meeste oude huizen rond Notre-Dame op. Tijdens de Commune van Parijs in 1871 verwoestten branden het Hôtel de Ville en het Tuilerieënpaleis.
Gustave Eiffel bouwde zijn toren voor de Wereldtentoonstelling van 1889, en in 1900 ging de eerste metrolijn open. Duitse troepen bezetten Parijs van 1940 tot de bevrijding in augustus 1944. In 2019 verwoestte een brand het dak en de spits van Notre-Dame; ambachtslieden bouwden ze weer op, en de kathedraal ging in december 2024 weer open, het jaar waarin Parijs voor de derde keer de Olympische Spelen organiseerde.
Parijs vandaag
Parijs is de zetel van de Franse president, de regering en het parlement, en van internationale organen zoals UNESCO en de OESO. De regio brengt bijna een derde van de Franse welvaart voort, van de bankwereld in de torens van La Défense, net buiten de stad, tot mode, luxegoederen en toerisme. Het is een van de meest bezochte steden ter wereld, en toch blijft het centrum bewoond: Parijzenaars doen boodschappen op de straatmarkten, staan in de rij bij de bakker en vullen in elk seizoen de caféterrassen.
De stad maakt steeds meer ruimte voor voetgangers en fietsers: de wegen langs de rivier door het centrum zijn afgesloten voor auto’s, en de Rue de Rivoli is vooral van de fietsers. Sinds de zomer van 2025 kunnen Parijzenaars op een paar plaatsen weer in de Seine zwemmen. Paris Saint-Germain, de voetbalclub van de stad, speelt in het Parc des Princes.
Lees verder
- Paris je t’aime Het officiële toeristenbureau van Parijs
- Ville de Paris Het stadsbestuur (in het Frans)
- Parijs, oevers van de Seine op UNESCO De werelderfgoedstatus
- Musée du Louvre Tickets en openingstijden van het Louvre
- Parijs op Wikipedia Het encyclopedie-artikel